“BİLİNÇLİ” TAKSİR VE TK-1951

Ülkemiz kan kokuyor. Hergün insanı allak bullak eden haberlerle yatıp, dehşet verici olaylarla kalkıyoruz. Trafik kazasından töre cinayetlerine, terörden doğal afetlere kadar yığınla sorun can almaya ve başımıza dert açmaya tüm hızıyla devam ediyor. Bizim gibi geri bırakılmış tüm islam coğrafyasında normal karşılanmaya ve kanıksanmaya başlanmış bu belalar ile uygar batı ülkelerinde karşılaşılmıyor. Bazı sorunlar olsa bile, belirli bir disiplin ve anlayışla çözüme kavuşturuluyor.

İnsanımız, en tepeden aşağı doğru inen kibir, hiddet, acımasızlık, öfke ve kinle tam bir cinnet toplumu üyesi olmuş. Yan baktın, el işareti yaptın, laf söyledin diye birbirini kesiyor. Başımız sıkıştığında bizi koruması için sığınacağımız polis işkence krizine girmiş. Yolsuzluk, rüşvet ve ahlaksızlık, adam sendecilikle kolkola yayılıyor. Devleti yönetenler gerçekleri saptırıp yalan söylemekle meşgul. Canım halkım her söyleneni ve yapılanı doğal kabul ediyor.

Başörtüsü takamayanlar için empati isteyenler şimdilerde yerin kırk kat altında birbirlerinin ölülerini çiğneyerek ölüme koşanlar için sadece “fıtrat” diyerek işi geçiştirmeye çalışıyor. 301 canın yitirilmesinden bu yana faaliyetlerine devam eden madenlerde son cinayetten sonra ne gibi önlemler alındığı meçhul. Soma’dan canlı yayın yapan anlı şanlı medyamız, hangi diğer bir madene gidip oradaki koşulları gözler önüne seriyor? Yoksa facia gerçekleştikten sonra Diyanet İşleri Başkanına hutbe okutan bizzat madenlerden sorumlu başbakan gibi yeni ölümler mi bekliyor?

Soma’da cinayete kurban giden 301 şehit dışında yılbaşından olay gününe kadar yine aynı iş cinayetlerinde yaşamını yitiren 276 kişi ve aileleri unutuluyor, ölümlere neden olanlar hakkında hiçbir işlem yapılmıyor. İşverenler sırtını iktidara dayamış, sendikalar pespayelik içinde işçiden kaçıyor.

Maden Mühendisleri Odası’nın yayınladığı Soma Cinayeti Raporuna göre; tüm eksik ve ihmalin yanında göze en çok çarpan konunun, işçilerin “dayıbaşı” denen işveren değnekçileri tarafından nasıl bir gladyatör gibi ölüme sürüklendikleridir. Daha fazla üretim ve patrona daha çok kazanç derken işçinin yorgunluk ve bıkkınlıktan kendini koruyamaz hale gelmesi, her koşulu normalmiş gibi algılaması kazanın en büyük nedenidir.

Toplum Soma faciasını unutmak ve yaralar kabuk bağlamak üzereyken Hollandalılar TK-1951 Amsterdam kazasının raporunu açıkladılar. Bize ulaşan bilgiye göre “uçuş ekibinin yapması gerekenleri tam anlamıyla yapmadıkları” kanısına vardıkları anlaşılıyordu.

Yanlış hatırlamıyorsam, 2009 şubatında THY belki de ilk defa çok detaylı bir kaza sonuç raporunu kamuoyu ile paylaşmıştı. Ve yine yanlış hatırlamıyorsam, raporun sonunda uçaktaki altimetre (yükseklik göstergesi) arızası ve buna bağlı olarak uçağa güç veren gaz kollarının tam geriye gelerek uçak motorlarını güçsüz bırakması sonucu oluşan kazada pilotların zamanında gerekli müdahaleyi yapamadıklarından bahsedilmişti. Sonuç olarak; hem arızalı altimetre için gerekli önlemlerin alındığından, hem de pilotlara böyle durumlarda ne yapmaları gerektiği anlamında eğitim verildiğinden bahsedilerek konu kapatılmıştı.

O zaman mevzudan anlamayanlar zannetiler ki; o kazaya kadar pilotlara böyle bir eğitim verilmiyordu ve bundan sonra asla böyle bir kaza olmaz. Allah rızası için birisi söylesin, son yaklaşmada gaz kolları geri gelirse ne yapılacağı konusunda eğitim mi verilir?  Evet verilir. Verilir ama uçağa pilot olmak için ilk defa binen bir pilot adayına verilir. Ömrünü öğretmenlikle geçirmiş yılların deneyimine sahip bir Kaptan Pilot’a değil.

İşte sorun burada; çünkü ne biz, ne de kamuoyu aynı Soma’daki dayıbaşılar gibi “uçak yerde mi kalsın?” diye çalışanlara baskı yapanlarla, insan gücünün üstünde çalışmaya zorlanan pilotların gerçek mesai ve uçuş saatlerini asla öğrenemeyeceğiz. Bunu belki SHGM’nin ilgili birimleri bile öğrenemeyeceklerdir. Yöneticiler, her zaman, yorgunluk, birikmiş yorgunluk ve sürekli eğitim halinde olanlardaki algılama hatalarını hiçe saymış ve “bunlar, bizi çekemeyenlerin uydurmasıdır” diyerek sorumluluktan sıyrılmaya çalışmıştır.

Ama bu durum; Türk sivil havacılığının ve THY’nin ölümlü kazalar listesindeki en üst yerinin değişmesine yardımcı olmamıştır. Kebap ve musakka’dan sürekli ödül almak yerine en emniyetli havayolları listesinde bir basamak yukarı çıkmak daha önemlidir.

Peki, bu konu ile “taksir”in ne ilgisi var?

Taksir, TCK’ya göre, sonuçları istemeden felaketlere neden olsa da suç sayılmıyor.  Ama 5237 sayılı kanunun yürürlüğe girmesiyle ilgili yasa bilinçli taksiri tanımlıyor ve faillerine ceza öngörüyor. İhmal ve gerekli önlemlerin alınmadığı yani yükümlülüklerini yerine getirmedikleri durumlarda failleri suçlu kabul ediyor. Burada ve birçok işletmede, bırakın yükümlülüklerini yerine getirme ve özen göstermeyi, çalışana bizzat ilgili yasa ve kuralları ihlal etme ve hatta işletmenin kendi kurallarını dahi yok sayma tavır ve baskılar ile adeta kaza ve ölümlere davet çıkarıldığını görüyoruz.

Bunca yıllık meslek hayatımda tanık olduğum hiçbir kazada gerçek sorumluların, yani yöneticilerin kanun ve kamu önünde hesap verdiklerini görmedim. Bundan vazgeçtim, kaza ve ölümlerden ders alındığına bile inancım yok.

Bu yüzden; ülkemiz ve insanımız, dilemesek de bu tür kayıplara daima açık olacaktır. Ne yapalım bu bizim fıtratımızda var.