Eylül başında İzmir’in hava savunması için ışıldaklar konuldu. 7 Eylül 1917 akşamı Pilot Yüzbaşı Savmi Uçan ve Rasıt Yüzbaşı Ahmet Reşit, ışıldakların denenmesi ve gece hava savunma tatbikatı için havalandılar. Ancak gece yakılması unutulan kafesli bir fenere çarptılar. Uçağın kanadı hasarlanırken salimen indiler.
14 Eylül 1917günü iki İngiliz uçağı sabahleyin Bornova’ya dört bomba attı, herhangi bir hasar olmadı. Aynı gün öğleden sonra 7 İngiliz uçağı bu kez Alsancak ve Darağacı semtlerine 12 bomba attılar. Sivilden iki kişi ağır yaralanırken dört ev ve iki dükkan yıkıldı.
Aralık 1917’de İzmir’de konuşlu 5. ve 12. Tayyare ile I. Deniz Tayyare Bölükleri bulunuyordu. Öte yandan Basmane civarına düşen bombalar genellikle yangın çıkartırken, halkta korku ve panik uyandırmaktaydı. Tıpkı İstanbul’da olduğu gibi sivil, polis, asker kişiler şahsi silahlarıyla uçaklara ateş açıyorlardı. Açılan ateşlerin etkisi ve sonucu bilinmemektedir.
Hava saldırılarını önlemek için Vali Rahmi Bey gazetelerde bir duyuruyu ek bir tedbir olarak yayınlatmıştı: “Muteber birtakım ecnebiler evlerinden, işyerlerinden alınarak Türk Mahallelerinde hazırlanan ev, otel, han gibi yerlere dağıtılmış ve bu tedbirlere neden lüzum görüldüğü ilân edildiği gibi, uçakların birlik komutanlarına da dolaylı olarak haber verilmiştir.” Nitekim bu bilgi hem havadan mesaj olarak Midilli’ye atılmış, hem de kaçakçı Rumlar aracılığıyla adalara iletilmişti.
8 Şubat 1918 günü üç İngiliz uçağı Seydiköy havaalanı ve İzmir kenti üzerinde uçtular. Bunların bombalı saldırılarıyla ilgili herhangi bir bilgi yoktur.
4 Mart 1918’de Midilli’den kalkan iki Fransız uçağı (Bazı kaynaklarda İngiliz uçakları olarak geçmektedir. O.G.B.) İzmir Körfezi-Foça-Arslan Burnu üzerinde uçtular. Daha çok keşif amaçlı yapılan uçuşla ilgili herhangi bir bomba saldırısı bilinmemektedir. Fransız uçaklarını önlemek için bir tane Salsallı, diğeri de Menemen’den olmak üzere iki Osmanlı uçağı havalandı. Ancak düşman uçaklarıyla temas sağlayamadılar.
21 Mart 1918 günü sabah 11.30 sularında üç İngiliz uçağı Foça yönünden gelerek Salsallı Meydanı, Karşıyaka, Seydiköy ve Urla üzerinden uçarak uzaklaşmışlardı. Uçakların tespit edilmesiyle 5. Tayyare Bölüğünden bir uçak kaldırılmışsa da, temas sağlayamamıştır. Uçakların keşif amaçlı uçtukları kabul edilirken, herhangi bir yere bomba saldırısı teşebbüsünde bulundukları bilinmemektedir.
24 Mart 1918’de Midilli yönünden saat 11.30 sularında gelen iki İngiliz uçağı Çeşme üzerinde bir süre uçtuktan sonra herhangi bir saldırıda bulunmadan uzaklaştılar.
25 Mart 1918’de İngiliz uçaklarının İzmir üzerinde oldukları rapor edilince, Menemen’deki meydandan 14.15’te bir uçak kaldırıldı. Hava çok bulutlu olduğu için Osmanlı uçağı bir saat kadar uçmasına rağmen düşman uçaklarını görememiş ve geriye dönüp inmişti. Yine İngilizler’in herhangi bir yere bomba saldırısı teşebbüsü bilgisi yoktur.
26 Mart 1918’de yine üç uçak İzmir semalarına geldi. Uçakların ikisi çift kanatlı, diğeri tek kanatlı avcı uçağı idi. Şehrin üzerinde alçaktan uçunca halk korku, şaşkınlık ve merakla sokaklara dökülerek uçakları izlediler. Daha sonra Menemen’den havalanan bir Osmanlı uçağı üzerlerine doğru gelince İngiliz uçakları İzmir’e herhangi bir atış yapmadan bölgeyi terk etmişlerdi.
2 Nisan 1918 günü üç İngiliz uçağının Çeşme yönünden şehre yaklaştığı haberi geldi. Uçakların Çeşme-Seferihisar arasında uçtuktan sonra geriye döndükleri, herhangi bir yeri bombardıman teşebbüsünde bulunmadıkları bildirilmişti.
5 Nisan 1918’de Bozdağ civarından şehre yaklaşan bir Fransız uçağı bildirildi. Ancak bombalamayla ilgili bilgi edinilemedi.
10 Nisan 1918 günü sabah 09.30’da bir Fransız uçağı Sakız adası yönünden gelerek Kuşadası ve civarı üzerinde uçtu. Bu uçağın da bombalama teşebbüsü konusunda kesin bir bilgi yoktur.
12 Mayıs 1918’de öğleden sonra milliyeti tespit edilemeyen bir uçak İzmir’in üzerine geldi. Şehirde, Basmahane civarına bomba atan çift kanatlı uçak için herhangi önleme uçağı kaldırılamadı. Bombardımanın sonuçları bilinmiyor.
16 Haziran 1918 tarihinde sabah 06.30’da üç İngiliz uçağı (Bazı kaynaklarda iki uçak olarak verilmektedir. O.G.B.) Karaburun yönünden yaklaştılar. Önce Urla’ya, sonra Uzunada’ya dörder bomba atarak Midilli’deki üslerine geri döndüler. Saldırıyı haber alan 5. Tayyare Bölüğü, Seydiköy’den bir uçak kaldırdı: Ancak düşman uçakları geri döndükleri için temas sağlayamadı. Aynı şekilde Menemen’deki 12. Tayyare Bölüğünün tek uçağı da havalandı. Ama o da geç kaldığı için herhangi bir angajman olmadan geriye dönüp indi. Öte yandan saldırının kesin sonuçları bilinmemektedir.
1917 yılında yeni kurulan Yunan Deniz Hava Kuvvetlerinin uçakları Midilli adasında konuşlanmışlardı. 22 Temmuz 1918 günü beş uçakla İzmir’e bombardıman uçuşu yapmışlar, ancak herhangi zarar ve maddi hasara yol açmamışlardı.
3 Ağustos 1918’de üç İngiliz uçağı (Bazı kaynaklarda iki uçak olarak verilmektedir. O.G.B.) Muradiye tren istasyonu ve Karşıyaka’ya bomba taarruzu yaptılar. Bombalar her iki yerde boş araziye düştüğü için saldırıda bir hasar olmadı. 5. Tayyare Bölüğünden Alman Pilot Teğmen Aichler ve Pilot Teğmen Reisky iki uçakla hemen havalandılar. Ancak İngiliz uçaklarını bulamadıkları için herhangi bir temas olmadı.
3 Ekim 1918 günü Midilli’den kalkan iki İngiliz uçağı İzmir ve Manisa ve dolaylarında hem keşif hem de bombardıman görevi yaptılar. İzmir’de Tilkilik semtine düşen bombalar çok önemli hasar vermedi. Seydiköy’den bir Osmanlı uçağı İngilizler’e müdahale etmek için havalandı. Ancak temas sağlayamadığından bir süre sonra geri dönüp indi.
Müttefikler ve Yunanlılar bu tarihten sonra bir daha İzmir üzerinde uçmamışlar, Mondros Mütarekesiyle uçuşlarını durdurmuşlardı.
Başvurulan Kaynaklar:
* Bir Dünyanın Merkezindeki Şehir İstanbul 1914-1922 (Yorgos Theotokas Leonis - İstos Yayın, 2008)
*Çanakkale Üzerinde Bir Şahin (Hans Joachim Buddecke - İş Bankası Kültür Yayınları,2009)
*Küllerin Altındaki İzmir (Volkan Gönenç - Çatı Kitapları, 2012)
*Türk Hava Kuvvetlerinin Doğuş Yılları (İrfan Sarp - Pozitif Yayınları, 2010)
*Türkiye’de Tayyarecilik (Avni Okar - Yapı Kredi Yayınları, 2004)
*Bir Tayyarecinin Anıları (Vecihi Hürkuş - Yapı Kredi Yayınları, 2000)
*Çanakkale Cephesinde Hava Savaşları (Cenk Avcı - Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, 2009)
*Toplumsal Tarih Dergi (Yurt ve Tarih Vakfı Yayınları – Sayı:163, Temmuz 2007)
*Lacivert Dergi (Turkuvaz Gazete Dergi Basım A.Ş. – Sayı:8, Aralık 2014)
*Atlas Tarih Dergisi (Doğan Burda Dergi yayıncılık- Sayı:33 Nisan-Mayıs 2015)
*Türk Hava Kuvvetleri Tarihi Cilt: II-III, IV (Ajun Kurter – Hava Kuvvetleri Komutanlığı Yayınları, 2006)
*Birinci Dünya Savaşında Çanakkale Cephesi V.Cilt III. Kitap (Genelkurmay Personel başkanlığı Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Dairesi Başkanlığı Yayınları, 2012)
*Yavuz ve Midilli: Osmanlı’nın Son Savaşı (Özer Üner-Yeditepe Yayınevi, 2012)
*Türk Havacılık Kronolojisi (Stuart Kline – Dönence, 2002)
*I.Dünya Savaşında İzmir Savunması (Celal Öcal - İleri Yayınları, 2015)
*Rumeli’den İzmir’e Yitik Yaşamların İzinde (Engin Berber – İzmir Büyük Şehir Belediyesi Kent Kitaplığı, 2002)
*İzmir 1830-1930 Unutulmuş Bir Kent mi? (Maria - Carmen Smyanelis-İletişim Yayıncılık, 2008)
*İzmir’in Tarihi (Raif Nezihi-İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayını, 2001)
*Özgün Bir Şehir: Gâvur İzmir’den Türk İzmir’e (Cengiz İlhan – Eser Yayınları, 2011)
*Türkiye’de Beş Yıl (Liman Von Sanders – İş Bankası Kültür Yayınları, 2010)
*Tasvir-i Efkar Gazetesinde Çanakkale Savaşları (Mithat Atabay – E Yayınları, 2014)
*Gelibolu 1915 (Klaus Wolf – İş Bankası Kültür Yayınları, 2014)
*Osmanlı Belgelerinde I.Dünya Harbi I.Cilt (T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Md.-2013)
Sayfa başına git