1 Nisan 1915: Boğaz girişinde müttefik donanmasının faaliyetlerini saptamak amacıyla I. Tayyare Bölüğünün bir uçağı keşif uçuşu yaptı. Boğaz girişinde 6 müttefik muhribi, Bozcaada kuzeyinde 6 savaş gemisi ve iki kömür gemisi tespit edildi. Boğaz girişindeki gemilere iki tane bomba atıldı ama etkili olamadı. Bir İngiliz uçağı Seddülbahir civarında Osmanlı mevzileri üstünde uçarken iki bomba attı; bombalar boş araziye düştüler. Öğleden sonra boğaz girişine yaklaşan iki müttefik uçağı, bataryalardan açılan top ateşi sonucu hemen geriye dönüşe başladılar. O sırada bölgeye gelen bir Osmanlı uçağı bir süre onları takip etmişse de, yetişemeyince o da kendi meydanına döndü.
2 Nisan 1915: Bir Osmanlı uçağı Bozcaada civarında seyreden İngiliz savaş gemisi HMS Albion’u bombaladı. Bu haber Bozcada’ya ulaşınca Pilot Yüzbaşı Samson ve Rasıt Yüzbaşı Osmond hemen bir uçakla havalanarak Osmanlı uçağını aramaya başladılarsa da uçağı bulamadılar. Başka İngiliz uçakları Soğandere’deki topçu bataryalarına üç tane bomba attı. Ancak bombalar etkili bir hasar oluşturmadı.
3 Nisan 1915: İngiliz Pilot Yüzbaşı Samson ve Rasıt Yüzbaşı Osmond, harp gemilerine havadan atış yönlendirme görevi için Maurice Farman tipi uçakla kalktılar: Asya yakasındaki Osmanlı top mevzilerini bombalayan HMS London isimli savaş gemisiyle telsiz bağlantısı kurdular. Atışların çok başarılı olmamasına rağmen hem gemidekiler, hem de uçuş ekibi için çok faydalı bir deneyim olduğunu görev sonu raporlarında belirtmişlerdi.
6 Nisan 1915: Ark Royal uçak gemisinden denize indirilerek havalanan bir uçak, Saroz körfezinde keşif amacıyla uçtu.
7 Nisan 1915: Ark Royal uçak gemisinden denize indirilerek havalanan bir uçak, Edremit körfezine kadar sahilden, keşif amacıyla uçtu.
8 Nisan 1915: Ark Royal uçak gemisindeki iki Sopwith Toblod tipi uçak, Bozcaada meydanına gönderilerek yerine iki tane Sopwith Schneider tipi deniz uçağı geldi.
9 Nisan 1915: İngilizler’in balon gemisi Manica, Mondros Limanına geldi.
10 Nisan 1915: Bir İngiliz zırhlısının Tengir’deki Osmanlı obüs bataryalarına top atışı yaparken, atışın havadan düzenlenmesi için bir III. Bölüğe ait bir İngiliz uçağı iki saat bölgede görev yaptı. Bombardımanın sonuçları bilinmiyor.
11 Nisan 1915: İngiliz III. Hava Bölüğü uçakları Osmanlı mevzileri üzerinde keşif uçuşu yaptılar. Müttefikler, özellikle de İngilizler ellerindeki haritaların eksik, yetersizlik gibi hataları bu keşif uçuşlarıyla düzeltmeye çalışıyorlardı. Ayrıca keşif sonucu elde edilen bilgiler haritalara işlenerek amiral gemisine yollanıyordu. Çıkartma için sahillerin özellikleri ve diğer ayrıntılar, devamlı hava keşifleri ile toplanarak karargâha aktarılıyordu... Bir İngiliz zırhlısının, Osmanlıların İntepe’deki bataryalarına top atışını düzenlemek ve keşif görevi için bir İngiliz uçağı bölgede uçtu. Zırhlı gemi toplam 24 tane top atışı yaparken bombardımanın sonuçları bilinmiyor.
12 Nisan 1915: Ark Royal uçak gemisinden denize indirilerek kalkış yapan iki uçak, Tayfurköy’de açık alanda yarı gizlenmiş mühimmat stokunu keşfetmelerine rağmen kötü hava koşulları nedeniyle başarılı saldırı yapamadılar.
15 Nisan 1915: Bölgeyi etkileyen olumsuz hava koşulları düzelince İngilizler’in III. Hava Bölüğüne ait uçaklar hemen keşif uçuşuna çıktılar. Bu uçuşta Çanakkale meydanının yerini tespit ettiler: O zamana kadar müttefiklerce varlığı bilinen ama yeri tespit edilemeyen meydan, İngiliz uçaklarının hedefi olacaktı... Ark Royal’den uçurulan deniz uçağı, HMS Lord Nelson savaş gemisinin top atışlarını yönlendirerek, Tayfurköy’deki mühimmat yığınağının büyük bir bölümünü tahrip ettiler. I. Tayyare Bölüğüne ait bir uçak Çanakkale’den kalkarak, İngiliz kömür gemisini bombaladı. Rasıtın eliyle attığı bomba, gemiye isabet ederek yangın çıkarttı. İsabetli atış, gemide hasar verdi. Olayın hemen ardından Ark Royal’den havalanan iki uçak bu saldırıya karşılık olarak Gelibolu önlerindeki Turgut Reis zırhlısına bomba hücumu yaptılar, ancak isabet kaydedemediler. Aynı gün Müttefik Kuvvetler Başkomutanı General Ian S. M. Hamilton ve Winston Churchill’in kardeşi Binbaşı Jack Churchill, iki ayrı uçağın rasıt koltuğuna oturarak savaş bölgesini ve Çanakkale Boğazının güney bölümünü havadan gezdiler. Bu gezinin amacı İngiltere’de yayımlanan gazetelerde, başarısızlıklarda İngiliz uçaklarının Osmanlı birliklerinin özellikle sahildeki yerleşmelerini doğru keşfedemediklerini yazmış olmalarıydı. Oysa Osmanlı birlikleri geceleri yer değiştiriyorlardı.
16 Nisan 1915: Saroz körfezinde bulunan Ark Royal’den kalkan bir İngiliz deniz uçağı yerden açılan topçu ve piyadelerin ateşiyle isabet alarak Sazlıdere civarında denize mecburi iniş yaptı. Aynı anda Bolayır açığında keşif uçuşu yapan diğer bir İngiliz uçağı karadan açılan top ateşiyle vurulunca denize mecburi iniş yaptı. Ark Royal ve HMS Amiral Nelson zırhlısı, ekip ve uçakları kurtarmak için olay yerine yöneldiler. Kıyıdan açılan yoğun topçu ateşi nedeniyle bir uçağı kurtaran zırhlı, olay yerinden hızla uzaklaştı; her iki uçağın ekiplerinin akıbeti bilinmiyor. Öte yandan olay yerine yaklaşan Ark Royal’de patlayan bir top mermisi, güvertedeki üç uçağı hasarladı. Bozcaada’da İngilizler’in konuşlandığı meydana hava taarruzu yapan I. Tayyare Bölüğünün uçağı -tüm müttefik uçaklarının çeşitli görevler için havada olmaları nedeniyle- bomba saldırısında kayda değer bir sonuç alamamıştı.
17 Nisan 1915: Müttefik uçakları Erenköy, İntepe, Yıldız tabyalarına yaptıkları hava saldırılarında toplam 6 bomba attılar, hasarlar bilinmiyor. Ayrıca aynı uçaklar, boğaz içinde karaya oturmuş E-15 İngiliz denizaltısının Türklerin eline geçmesini önlemek için üç tane bomba da denizaltıya attılar. Ancak isabet kaydedemediler.
18 Nisan 1915: I. Tayyare Bölüğüne faal uçaklar sabah erkenden Bozcaada hava meydanına saldırarak üç tane 10kg.’lık bomba attı. Bombalar meydanda hasar yarattı. Meydandan kalkan ingiliz uçaklarıyla kısa süreli bir hava muharebesi gerçekleşmesine rağmen herhangi bir sonuç alınamadan zaiyatsız geriye döndüler. Bu arada rasıt yzb. Hüseyin Sedat Bey sefer dönüşü Mondros’un batısında gördüğü, içi asker dolu bir İngiliz nakliye gemisinin boğaza doğru seyrettiğini rapor etmişti. İngiliz ve Fransız uçakları Seddülbahir-Sığındere hattındaki çıkartma birliklerini korumak için Osmanlı mevzilerine bomba taarruzunda bulundular: Sonuçları bilinmiyor. Öğleden önce üçerli iki kol halinde İngiliz uçakları Bozcaada’dan kalkarak Çanakkale meydanına taarruz ettiler. 6 tane 45kg.’lık bomba attılar. Bir bomba bakım hangarının çatısına düştü. Hangarla birlikte içeride tamir gören bir uçak tahrip oldu. Faal uçaklar arazide önceden gizlendiği için önemli zaiyat olmadı. Bu saldırıdan sonra I. Tayyare Bölüğü meydanı terk edip II. Çanakkale hava meydanına (Galata) taşındı.
19 Nisan 1915: Sabit balon gemisi Manica, Gelibolu yarımadası önlerine gelerek ilk atış yönlendirmesini HMS Bacchante zırhlısı için yaptı. (Bazı Kaynaklarda HMS Triumph zırhlısı için yönlendirme görevi yaptığı belirtilmektedir. O.G.B.) Savaş gemisi bir vadi içindeki Osmanlı ordugâhını aşırtmalı olarak bombalayarak epey zarar verdi. (Bazı kaynaklara göre bu operasyonun 18 Nisan günü gerçekleştiği belirtilmektedir. O.G.B.) Türk birliği denizde hiç gemi görmezken ufukta sadece sarı bir balonun göründüğünü rapor edecektir... İngiliz Pilot Yüzbaşı Samson, yarımada üzerindeki uçuşunda ilk kez bir tane 45kg.’lık bombayı, İntepe’deki topçu bataryasına attı; sonuç bilinmiyor.
20 Nisan 1915: İki Osmanlı uçağı boğaz ve Bozcaada’ya keşif uçuşu yaptılar. Bozcada limanındaki gemilere bomba attılar; sonuç bilinmiyor.
22 Nisan 1915: Şafak vakti İngiliz uçakları boğazın Rumeli sahili ve Nara burnu civarında uçtular. Osmanlı topçu bataryalarından açılan ateş sonucu geri döndüler.
23 Nisan 1915: Beş uçaklık müttefik filosu, Maydos (Eceabat) kasabasını bombaladı. 7 tane 45kg.’lık, 6 tane 9 kg.’lık bomba atıldı. Ardından Manica gemisinin balonunun atış tanzimiyle İngiliz savaş gemileri kasabayı aşırtmalı top ateşine tuttu. Kasaba bombardımandan sonra enkaz yığınına dönüşmüştü. Bu saldırı, Çanakkale savaşı boyunca müttefiklerin sivillere yönelik en büyük saldırısı idi. Dört er ölürken dokuzu da yaralanmıştı. Sivillerin kayıpları ise bilinmiyor. İngiliz kaynaklarında bu saldırının kasabadaki askeri birliğe karşı olduğu belirtilmektedir... İngilizler rasıt olarak bu kez kiloca en hafiflerini uçurarak, uçaklara telsiz koydular. Böylelikle ağırlığı azaltarak, motorların performans sorununu çözmüşlerdi! Eceabat’a havadan atış yönlendirmesinde uçak-gemi koordinasyonu daha başarılı oldu. İngilizler havadan Osmanlı mevzi fotoğraflarını çekip değerlendirmede gelişme kaydetmeye başlamışlardı. Örneğin çıkartma yapılması düşünülen noktalarda yoğun dikenli teller döşenerek sahillerin tahkim edildiğini keşfetmişlerdi... Alman Pilot Yüzbaşı H. Garber ve Rasıt Yüzbaşı Hüseyin Sedat Bey, Limni adası ve özellikle Mondros limanında keşif görevine çıktılar: Burada 26 tane müttefik nakliye gemisi ile büyük mavna toplulukları, ayrıca adada büyük ordugâhlı çadırları gördüklerini rapor ettiler. Bu Gelibolu çıkartmasının önemli ipucu olmasına rağmen General Liman Von Sanders havacıların raporlarına çok fazla güvenmemekte idi...
24 Nisan1915: Müttefik uçakları ve sabit balon gemisi, yoğun bir şekilde Osmanlı mevzileri üzerinde keşif faaliyeti sürdürdü. İngiliz uçaklarının uçuşları gece boyunca sürdü. Uçak gemisinden bir İngiliz deniz uçağı vinçle denize indirildikten sonra havalanarak Saroz körfezi üzerinde keşif uçuşu yapmış, görev sonu hiçbir Osmanlı birliği görmediğini rapor etmişti.
25 Nisan 1915: Alman Pilot Yüzbaşı H. Garber ve Rasıt Yüzbaşı Hüseyin Sedat Bey, sabahleyin I. Tayyare bölüğünün o sıra tek faal uçağı ile Saroz körfezi, boğaz çıkışı ve Anadolu yakasını kapsayan üç saatlik keşif görevine çıktılar. Bu uçuşta Saroz körfezine doğru seyirde 45 adet düşman gemisi saydılar. Saat 09.30’da nakliye gemilerine dört bomba attıktan sonra geri döndüler. Osmanlı uçaklarında arızalar başgösterdiğinden o gün başka uçuş yapılamadı. Bombardımandan herhangi bir sonuç alınamadı. Kumkale’ye çıkartma yapan Fransız birliklerinin keşif-gözetleme görevini Bozcaada’ya konuşlanan iki Nieuport 6H Fransız deniz uçağı yaptı. Seddülbahir’e çıkartma yapan İngiliz birliklerinin hava desteğini Bozcaada’daki III. İngiliz Hava Bölüğü, Yarbay Samson komutasında yapıyordu. Arıburnu cephesindeki hava destek-gözetleme uçuşlarını ise Ark Royal uçak gemisinin uçakları yürütüyordu. Manica sabit balon gemisi çıkartma bölgesine gelerek topçuların Kabatepe’ye top atışlarını düzenleme ve gözetleme görevini sürdürdü. Geminin balonu aralıksız havada 8 saat 44 dakika kalarak ilginç bir rekor kırdı. Bu arada balondakiler Arıburnu’nda Osmanlı birliklerinin toplandığını görünce bunu HMS Queen Elizabeth’e bildirerek onun top atışlarını da yönlendirdiler. İngiliz Pilot Yüzbaşı R. Bell Davies ve Rasıt Astsubay St. Aubny, Kumkale üzerinde keşif ve hedef tespit uçuşu yaptı: HMS Prince George savaş gemisiyle irtibat kurarak geminin aşırtma top atışlarını Osmanlı birliklerine yönlendirdiler... Ertuğrul koyu üzerinde keşif uçuşu yapan Pilot Yarbay Samson ve Rasıt Yüzbaşı Osmond denizin, sahilden 50m. açığına kadar, şerit boyunca denizin insan kanıyla kıpkırmızı olduğunu bildirmişti! Akşam 18.00’de bir Fransız uçağı Kumkale üzerinde keşif uçuşuna çıktı: Osmanlı takviye birliklerinin bölgeye yaklaştığını bildirdi.
26 Nisan 1915: Manica balon gemisi, HMS Triumph ve HMS Queen Elizabeth’e atış yönlendirmesi yaparak bölgeye yaklaşan Turgut Reis zırhlısının uzaklaşmasını sağladı. Ancak Osmanlı bataryalarının caydırıcı atışları, İngiliz gemilerinin de uzaklaşmasını sağladı... Yine Manica balon gemisi daha sonra karaya çıkan İngiliz sahra topçusuna da atış tanzim görevi yaptı... Bir İngiliz uçağının bombalı saldırısı sonucu Bigalı’daki Osmanlı Karargâhın telefon santrali tahrip olurken iki er şehit oldu. Karargâhın birliklerle telefon bağlantısı tamamen kesildi. İngiliz Pilot Yarbay Samson ve Rasıt Yüzbaşı Collet, Osmanlı mevzileri üzerinde keşif uçuşu yaparken yerden açılan ateş sonucunda uçak hasarlanınca, hemen Bozcaada’ya geri döndüler. Ardından İngiliz Pilot Yüzbaşı B. Wilson ve Rasıt olarak bu kez Yarbay Samson, Osmanlı mevzileri üzerinde keşif uçuşuna çıktılar. Onlar da isabet alınca hemen Bozcaada’ya geri döndüler. Maydos üzerinde üç İngiliz uçağı keşif-bombardıman görevinde uçmuş, meskun mahale atılan bombalarla 8 kişi ölmüş ve 10 kişi de yaralanmıştır. Yerden açılan ateşle İngiliz uçakları uzaklaştılar. Fransız uçakları Kumkale’ye sabah ve öğleden sonra keşif uçuşu yapmışlardı. Sabah uçuşunda bomba saldırısında bulunan Fransız uçucuların verdikleri hasar sonuçları bilinmiyor.
27 Nisan 1915: I. Tayyare Bölüğü tekrar bir uçağını faal edince keşif için pilot (?) ve Rasıt Yüzbaşı Hüseyin Sedat Beyle havalandı. Görev sonu raporunda Seddülbahir ve Arıburnu civarında 13 harp gemisi, 73 nakliye gemisi, Ark Royal uçak ve Manica balon gemisiyle üç tane hastane gemisinin bölgede bulunduğunu bildirdiler... Manica balon gemisi Queen Elizabeth’in aşırtma top atışlarını Kilye limanına yönlendirdi. Üç başarısız atıştan sonran dördüncüsünde Üsküdar gemisine isabet ettirerek batırdı. Bu kez Turgut Reis zırhlısı aşırtmalı top atışıyla uçak gemisi Ark Royal’i taciz edince gemi hemen demir alarak bölgeden uzaklaşırken 136 kuyruk numaralı Short tipi uçağını denize indirdi. Uçak hemen havalanarak HMS Triumph savaş gemisine telsizle yardım ederek, top atışlarını Turgut Reis’e yöneltti. Ancak yerden açılan ateşle uçağın denize inişini sağlayan kayaklar hasarlanınca, görevini keserek geriye döndü. Uçak gemisinin yakınına zorlukla inişini tamamlayınca hasarlı uçak, Ark Royal’e vinçle alındı. Tamirden sonraki ilk uçuşunda aynı uçak yine kırım geçirdi... Ark Royal’den indirilen 807 kuyruk numaralı Sopwith tipi deniz uçağı da HMS Doris savaş gemisinin hem top atışlarının tanzimini yaparken, bölgedeki Alman denizaltısını arama faaliyetini de yürüttü. Pilot Yarbay Samson çıkartma sahilinde geçici pist yapımı için keşif uçuşuna çıktı.
28 Nisan 1915: I.Tayyare Bölüğünün tek uçağı, keşif uçuşu için havalandı. Çıkartma yapan İngiliz birliklerinin pozisyonlarını kesinleştirirken, Ertuğrul koyunda karaya oturmuş River Clyde gemisini bombaladı. Sonuçlar bilinmiyor.
29 Nisan 1915: Yarbay Samson, uçağındaki telsizle HMS Prince George savaş gemisine Asya yakasındaki Osmanlı bataryalarına aşırtmalı top atışında yardımcı oldu. Tabyadaki zarar bilinmiyor... Müttefik uçakları Maydos (Eceabat) kasabasına bomba taarruzu yaptılar. Atılan bombalarla bir asker ve bir kadın ölmüş, bir çocuk yaralanmıştı. Öğleden sonra Manica gemisinin balonu, donanmanın toplarının aşırtmalı atışlarını yine Ecaabat kasabasına yönlendirip hedef tarifi yaptı. Bazı mermiler hastane, ecza deposu ve sivillerin evlerini tahrip etti. Kasabada yangın çıktı. I. Tayyare Bölüğünün tek uçağı, keşif uçuşu için havalanarak Seddülbahir ve Arıburnu’nda düşman çıkartma birliklerini gözetlediler. Aynı uçuşta İngiliz birliklerinin üzerine rasıt, eliyle iki tane 10kg.’lık bomba attı. Sonuçları bilinmiyor.
30 Nisan 1915: I. Tayyare Bölüğüne ait uçaklar Manica balon gemisine 2 kez bomba saldırısı yaptı. 8 bomba atılmasına ve isabet kaydedilememesine rağmen, gemi bölgeden derhal uzaklaşarak görevini yarıda kesmişti... Müttefik uçakları Kumkale’nin güneyindeki Yenişehir köyüne bombalı saldırıda bulunmuştur; sonuçları bilinmiyor. Pilot Yarbay Samson liderliğindeki İngiliz filosu, Boğalı’ya yerleşen Osmanlı ordugâhına 6 tane 45kg.’lık, 9 tane 9.5kg.’lık bomba atarak asker kayıplarına neden oldular. Bir Osmanlı deniz uçağı, İlyas burnu açıklarında HMS Euralyus savaş gemisine bomba saldırısında bulundu; bombalar hedefe isabet etmedi. Ancak uçağın görev sonu verdiği rapora göre Osmanlı topçusu ateşle gemiye ciddi hasar vermişti... Müttefiklerin çıkartma harekâtı nedeniyle İstanbuldan A-2 kuyruk numaralı Albatros B-1 tipi uçak, I.Tayyare Bölüğünü takviye amacıyla Çanakkale’ye geldi.
Devam edecek...
Sayfa başına git