Osman Gazi Baykal
KURTULUŞ SAVAŞINDA HAVADA NELER OLDU-5

29 Ocak 2018 Pazartesi

13 Nisan 1921: II.Tayyare Bölüğü iki keşif uçuşu yaptı. Görev sonu raporlarında Büyükoturak köyü civarında iki Yunan piyade alayı ile 40 araçlık konvoy, Banaz yönünde iki piyade bölüğünün yürüyüş halinde olduğunu ve yolda görülen düşman birliklerine makinalı tüfek ve bomba taarruzları yapıldığı belirtildi. Ancak sonuçlar bilinmiyor.

14 Nisan 1921: Erzurumlu Nafiz Beyin hediye ettiği ikinci uçak İstanbul’dan İnebolu’ya bir İtalyan pilot tarafından uçurularak getirildi. Daha sonra da Bolu meydanına indi. Olumsuz hava koşulları nedeniyle on gün bekledi. Daha sonra Bolu üzerindeki deneme uçuşunda kaza geçirip iniş takımları, kanat uçları ve pervanesi hasarlanmıştı. Böylelikle ikinci uçak da parça bekler duruma düşmüştü. Uçaklar burada faal edilemediğinden karadan Polatlı’ya götürülmüştü. Nafiz Bey, uçakların akıbetini öğrenince yeniden para yardımı yaparak eksik parçaların tamamlanmasını sağlamıştı.

15 Nisan 1921: II.Tayyare Bölüğü 09.45'te bir keşif uçuşu yaptı. Oturak köyünde çadırlı ordugâh geriye taşınmış, tren istasyonu ile Banaz’daki Yunan birlikleri konumunu muhafaza ederken Karaköse yakınında küçük bir ordugâh daha tespit edilmişti.

17 Nisan 1921: II.Tayyare Bölüğü iki keşif uçuşu yaptı. İslamköy-Paşacık-Kaplanlıdağ yönünde yeni bir Yunan mevziisinin hazırlandığı, bunun ardında iki piyade alayı tespit edildi. Ayrıca Uşak istasyonunun yakınında çok çadırlı bir ordugâh tespit edilmişti.

19-20 Nisan 1921: II.Tayyare Bölüğü toplam üç keşif uçuşu yaptı. Yunan birliklerinde çok önemli bir değişiklik olmadığı rapor edildi.

Mayıs 1921: Erzurumlu Nafiz Beyin orduya hediye ettiği Fiat R-2 tipi Nafiz-II ve AEG C-IV keşif uçakları Polatlı’da faal duruma getirildi ve hemen I.Tayyare Bölüğüne tahsis edildi. Aynı bölük Bursa ve civarında keşif uçuşlarını sürdürdü.

Eskişehir’in Yunan tehdidi altında olduğu gerekçesiyle Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü, Tayyare Tamir Fabrikası ve malzeme deposu, Mayıs’ın ilk haftasında Polatlı’ya taşındı. Savaş Kütahya –Eskişehir civarına sıçrayınca, Hava Kuvvetleri teşkilatının ağırlıkları trenle Ankara’ya taşındı. Bugünkü Fen Fakültesi, Gazi Eğitim Enstitüsü arazilerine alet edevat geçici olarak yerleştirildi. MKE Genel Müdürlüğünün bulunduğu bölgedeki iki bina uçak tamir atölyesi olarak düzenlendi. Yine günümüzdeki Tandoğan Meydanı civarında küçük bir uçak meydanı kuruldu. Burası 1932 yılına kadar aktif olarak kullanıldı.

7-8 Mayıs 1921: II.Tayyare Bölüğü iki keşif uçuşu yaptı. Görev sonu raporlarında düşmanda önemli bir değişiklik olmadığı belirtilmişti.

12 Mayıs 1921: II.Tayyare Bölüğünce yapılan uçuşta İslamköy’deki Yunan birliklerinde sayıca artış gözlenirken, Hasanköy’de yeni bir tümenin konuşlandığı, Uşak’ın batısında yeni bir ordugâh kurulduğu, Uşak meydanında ikişer uçak kapasiteli üç hangar ve açıkta park etmiş üç Yunan uçağı tespit edilmişti.

15 Mayıs 1921: II.Tayyare Bölüğü iki av ve bir keşif uçağıyla Afyon’dan Kütahya’ya intikal etti. Zivra köyü yakınlarında Porsuk nehrinin kıyısında olan meydanda, şiddetli yağışlarda nehrin taşması yüzünden çok fazla uçuş yapılamıyordu. Bir kez Pilot Yüzbaşı Fazıl ile Rasıt Üsteğmen Avni (Okar) meydanın kuru yerinden kalkışı denediler. Çamur yüzünden yeterince süratlenemedikleri için nehre düşüp suya gömülmüşlerdi. Uçak kal olurken ekip salimen kurtulmuştu.

Haziran 1921: Nafiz-II uçağı uçuşta motor arızası nedeniyle İnegöl yakınlarına mecburi iniş yaptı. Uçak kamyonla Eskişehir’e taşınırken daha da hasarlanmıştı. Nafiz-II, Eskişehir’den trenle Polatlı-Malıköy tamirhanesine gönderilmişti. AEG C-IV uçağı da eğitim uçuşunda hasarlandığı için Malıköy’e gönderildi. I.Tayyare Bölüğü yeniden tek avcı uçağına kaldı. Bunun da motor bakım-revizyonu gelince bölüğün uçuşları tatil edildi. Daha sonra Fiat Ansaldo tipi Nafiz-I uçağı Polatlı’da faal edilip bölüğün emrine verilince keşif uçuşları yeniden başladı.

19 Haziran 1921: Yapılan keşif uçuşunda Uşak-Banaz ve Kaplangı Dağı arasında dört Yunan tümeninin toplandığı kesinleşmişti.

21 Haziran 1921: Yedi uçaktan oluşan Yunan filosunun Kütahya yönüne yaklaşmakta olduğu rapor edilince Yüzbaşı Fazıl, Albatros D-III uçağıyla havalandı. Yunan filosundan dört uçak geri dönmüştü. Uçuşa devam eden üç düşman uçağıyla Dumlupınar civarında karşılaşan Yüzbaşı Fazıl’ın başlangıçta makineli tüfeği tutukluk yapmıştı. Normale dönen tüfeğiyle yoğun ateş açan Yüzbaşı Fazıl’ın uçağı, hemen geriye dönen Yunan uçaklarından daha yavaş olduğu için uzun süre takip edememişti. Ancak kararlı saldırısıyla Yunan uçaklarının görevini engellemesi bile çok önemliydi. (Bazı kaynaklarda bu uçuş 29 Haziran olarak geçmektedir.)

22 Haziran 1921: Doğudaki harekât durduğu için 15.Tayyare Bölüğünün uçuş ekipleri Millî Müdafaa Vekâleti’nin emriyle (savunma bakanlığı) Garp cephesine takviye olarak gönderildiler. Elazığ’da bulunan faal uçakların da batıya intikali emredildi.

29 Haziran 1921: Keşif uçuşundan dönen Nafiz-I uçağı Pazarcık üzerindeyken motoru durunca zorunlu iniş yaptı ve hasarlandı. Uçak arabayla önce Eskişehir’e oradan trenle Malıköy’e gönderildi.

30 Haziran 1921: Garp Cephesi Komutanlığının 1337 sayılı emriyle I. ve II. Tayyare Bölükleri birleştirildi. Yeni birliğin komutanlığına Yüzbaşı Fazıl atandı. I.Tayyare Bölüğünün teçhizat, akaryakıt ve personeli Kütahya’ya gönderildi. Mürettep (birleşik) Tayyare Bölüğü (Daha sonradan bölüğün ismi Cephe Tayyare Bölüğü olarak da anılacaktı.) 5 pilot, 9 rasıt, 6 makinist-teknisyen, bir doktor, bir fotoğraf subayı ve bir muhafız takım komutanından oluşuyordu. (Erat sayısına ulaşamadım. O.G.B.) Eskişehir’de bir av uçağı bırakılırken Kütahya’ya bir av, bir keşif uçağı gönderildi.

Amasra’ya kaçırılan beş adet Gotha tipi deniz uçaklarından ancak bir tanesi faal hale getirildi. Amasra Deniz Tayyare Bölüğünün komutanlığına Deniz Pilot Yüzbaşı Savmi Uçman atandı.

Temmuz 1921: Kütahya ve Eskişehir’de bulunan Mürettep Tayyare Birliğinin I.Bölük uçaklarına Tavşanlı-Orhaneli-Bursa-İnegöl-Yenişehir bölgelerinin keşif görevi verildi. Uçaklarla Temmuz sonuna kadar toplam 17 keşif uçuşu ve bir hava muharebesi yapılmıştı. Yeni birlikte iki keşif, üç av uçağı bulunuyordu.

1 Temmuz 1921: İki uçaklık daha para hibe eden Nafiz Beyin isimleri (Nafiz-I, Nafiz-II, Nafiz-III) uçaklara verildi. Ancak ikinci partide tek Fiat R-2 uçağı alınıp, dördüncü uçak parasıyla o sırada çok ihtiyaç duyulan telsiz takımı alınmıştı. Üçüncü uçak İstanbul’dan İran’a uçuş bahanesiyle İtalyan pilot tarafından uçuruldu. Ankara yakınlarında İtalyan pilot, uçak arızasını tekrar bahane edip inerek Türk yetkililere uçağı teslim etmişti. Mustafa Kemal ve İsmet (İnönü) hediye uçaklar için Erzurumlu Nafiz Beye ayrı ayrı teşekkür telgrafları çektiler.

3 Temmuz1921: Polatlı Malıköy’de motor bakımı tamamlanan Albatros D-III uçağı Eskişehir’e gönderildi.

4 Temmuz 1921: Sivil Pilot Hayrettin, Kütahya meydanına yaklaşan dört Yunan uçağını karşılamak için havalandı. Yüksekten (≈2.000m) uçan Yunan uçaklarına yaklaşabilmesi için yarım saat gerektiğinden etkili olamadı. Öte yandan Yunan uçakları gelişigüzel bombalarını atıp uzaklaştılar. Bombalar herhangi bir hasar yapmadı.

11 Temmuz 1921: Beyce (Orhaneli) bölgesinde yapılan keşif uçuşunda Yunanlıların bir piyade taburu, bir süvari alayı, iki topçu bataryası ve 50 arabalık konvoy ile Beyce kuzeyinde bir piyade alayı görülmüştü. Arabalar havadan bombalandı, sonuçları bilinmiyor. Başka bir uçak, Murat Dağı-Gediz-Uşak-Oturak istasyonu civarında keşif yaptı. Yunan birliklerinin topluca ileri hareketleri gözlenmişti.

12 Temmuz 1921: II.Tayyare Bölüğünün bir kısmı Polatlı’dan Malıköy’e geldi.

15 Temmuz 1921: Garp Cephesi Komutanlığı Karaköy-Pazarcık-İnegöl-Yenişehir-Bilecik dolaylarında havadan keşif yapılarak Yunan kuvvetlerinin son durumu hakkında ayrıntılı bilgi edinilmesini emretti. Görev sonu raporunda Yunanlıların iki tümenle İnönü mevzilerine karşı saldırıya hazırlandıkları, Pazarcık-Karaköy arasında piyade ve süvarilerden oluşan iki tümenin daha konuşlandığı belirtildi.

16 Temmuz 1921: Kütahya-Gediz-Hacıköy- Altıntaş bölgesinde yapılan keşif uçuşunda Yunanlıların çok büyük yığınak yaptıkları ve Seyitgazi yönünde ilerledikleri görülmüştü.

Kütahya’daki hava unsurları tekrar Eskişehir’e oradan da Polatlı’ya intikal etti. Savaşın gidişatı göz önüne alınarak Hava Şube Müdürlüğü, Eskişehir’deki tamirhane ve I.Tayyare Bölüğünün ağırlıkları Ankara’ya gönderildi. İki keşif uçağı ile bunların personeli Afyon’daki hava birliğinin emrinde bırakıldı.

18 Temmuz 1921: Savaş başlangıcında I. ve II. Tayyare Bölüklerinden oluşan Mürettep Bölüğün Sakarya’nın doğusuna çekilme emri verildi. Önce Kütahya’dan Eskişehir’e intikal ettiler.

20 Temmuz 1921: Mürettep Bölük Eskişehir’den Polatlı’ya intikal etti.

22 Temmuz 1921: Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü ve Mürettep Bölükten geriye kalanlarla birlikte Polatlı’ya intikal ettiler.

Devam edecek...

  Yorum Ekle

  Yorumlar

 Salim
 3 Şubat 2018 Cumartesi 18:23
Abartıdan, hamasetten uzak sağduyulu yazılarınız için tebrikler.
 necmi cicioğlu
 3 Şubat 2018 Cumartesi 15:46
Sevgili kardeşim araştırma yazını okudum çok mutlu oldum. Seni kutluyorum. sevgilerimi sunarım.
 Zeyyat F.
 31 Ocak 2018 Çarşamba 09:17
Bu yazılar bir kitapta toplanmalı, aksi takdirde kopukluk oluyor.

Copyright 2015 Airkule
İletişim