Şeref Sezgin
HAVACILIKTA YENİLİK BİTMEZ

14 Ekim 2018 Pazar

Havacılık tarihinde ilkler devam ediyor.

Gelişmiş Uçuş Görüş Sistemi (EFVS) ile 100 feet’e (30,5 metre) kadar görerek alçalma ve iniş EASA (Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı) ve FAA (Federal Havacılık İdaresi) tarafından onaylandı.

Falcon 8X Enhanced Vision System, havacılık tarihinde bir ilke imza attı. Dassault Aviation'ın 2016’dan beri beklediği onay bu hafta yayınlandı.

EFVS sistemi pilotlara; Durumsal farkındalık, Pist Müdahalesi, Sentetik Görüntü Sistemleri, Gece Görüş Görüntüleme Sistemi (NVIS), Görüntüleme-sensör teknolojileri, düşük görünürlükteki uçuş operasyonları için hem güvenlik hem de yetenek açısından önemli avantajlar sağlamıştır.

 

Dassault Aviation'ın Falcon 8X iş jeti kısa bir süre önce Dassault'un FalconEye CVS'i ile EFVS operasyonları için EASA ve FAA sertifikasyonunu aldı. Dassault, Falcon 2000LX ve 900LX iş jetleri için onay almaya çalışıyor.

Dassault Aviation, son derece uzun menzilli Falcon 8X , 3 motorlu iş jetinin kısa süre önce EASA (Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı) ve FAA (Federal Havacılık İdaresi) tarafından EFVS (gelişmiş uçuş görüş sistemi) sertifikası aldığını açıkladı. Kötü hava koşullarında havaalanlarına erişimi sorunsuz hale getirecektir.

Lockheed Martin'e ait F-35 pilotunun kaskındaki sistem artık sivil havacılık uçaklarında da kullanılmaya başlanmıştır. Uzun yıllar boyunca askeri uçakların pilotları için gece görüş sistemleri mevcuttur. Yakın zamanda iş jetleri, kötü hava durumunda ve gece nedeniyle zayıf görünürlükte pilot durumsal farkındalığı geliştirmek için uçaklara benzer yetenekler eklenmiştir.

Gelişmiş Vizyon Teknolojisi, sınırlı görünürlük ortamlarında vizyon sağlamak için uçak tabanlı sensörlerden, kızılötesi kameralar ve milimetrik dalga radarı içeren bir teknolojidir.

Enhanced Flight Vision System - EFVS (Gelişmiş Uçuş Görüş Sistemi):

Havacılıkta yeni bir ufuk açılmış durumda… Henüz havayollarında iniş için kullanımı sertifikalanmış durumda değil. Fakat Dassault Aviation bunu ilk başaran şirket oldu. Falcon 8X iş jetinde bu sertifikayı aldı. Hem EASA hem de FAA onayı, bu yaklaşma yardımcı sistemini 100 feet’e (30,5 metre) kadar kullanabilecek. Bu da yaklaşık CAT II ILS minimalarına eşit bir sistemdir.

Aletli yaklaşmada, CAT II yatay görüş 300 metre ve dikey görüş 30,5 metredir (100 feet).

Geliştirilmiş bir Vision Sisteminin (EVS) bir uçak üzerindeki ilk sivil sertifikasyonu, bir Kollsman IR kamera ile Gulfstream Aerospace tarafından ilk kez kullanıldı. Bombardier ve Dassault iş jet ürünlerinde mevcut EVS ile takip etti. Havayollarında ilk kullanan Boeing firması olmuştur.

Bu sistem özel bir ileri kızılötesi görüntüleme teknolojisine sahiptir. Yeni nesil IR kameralar kısa dalga kızılötesi (SWIR) spektrumunda çalışır. Bu SWIR sensörü, pist ışıklarının frekansına özel olarak ayarlanır ve çevreleyen ortamdaki ışığa duyarlıdır. Uçağın önünde bulunan kamera, HUD birleştiricisine bir resim göndererek, pilota düşük görüş şartlarında doğru bir görünüm kazandırır. Geceleri bile, EVS görünür pist işaretlerini, taksi yollarını, bitişik otoyolları ve çevredeki araziyi, hata payı ve Araziye Kontrollü Uçuş (CFIT) için büyük ölçüde geliştirmektedir. Sistem karanlık, duman, sis ve diğer düşük görüş durumunda yeni nesil görüş sistemine sahiptir. İnsan gözü mantığı ile çalışmaz. EFVS sistemi, bir pilotun gelişmiş durum farkındalığı için artan uçuş görünürlüğü sağlayarak bir uçağın güvenli bir şekilde uçma yeteneğini arttırır.

EFVS (Gelişmiş Uçuş Görüş Sistemi), uçuş bilgisini, uçuş sembollerini, navigasyon rehberini ve harici sahnenin gerçek zamanlı görüntüsünü bir ekranda pilota birleştirmek için şeffaf bir HUD veya eşdeğer ekran kullanır.

FLIR, milimetre dalga radyometrisi, milimetre dalga radarı, düşük seviyeli ışık yoğunluğu veya diğer gerçek zamanlı görüntüleme teknolojilerine dayanan görüntüleme sensörleri yardımı ile dış sahnedeki gerçek zamanlı bir görüntü oluşturur. Atmosferik koşullara ve dışarıdaki sahneden yansıyan enerjinin gücüne bağlı olarak, bir EFVS, bir pilotun yaklaşma ışıklarını, pist ortamıyla ilişkili görsel referans özelliklerini görmesini sağlar.

Benzer bir sistem Bombardier Global Express XRS'de standart, Bombardier Global 5000'de isteğe bağlı olarak, Thales Enhanced Flight Vision System (EFVS) kullanmakta. Genellikle bilinmeyen havaalanlarındaki zorlu çalışma koşullarında durumsal farkındalığı geliştirir. Thales firmasının henüz iniş için sertifikası bulunmamaktadır.

Eşi görülmemiş görüş güvenlik sistemi… Sis, kar, toz ve duman gibi bozulmuş görsel şartlarda bir uçağın güvenle iniş yapması imkansız bir görev değildir. Fakat belirli kurallara tabidir.  Geliştirilmiş Uçuş Görüş Sistemi (EFVS) ürünü ölçeklendirilebilir ve bozulmamış görsel koşullar sağlar. Görsel ipuçlarını kaybeden pilotlar, uçaktaki görüş sensörleri vasıtasıyla, uçağın uçuş ön verilerini birleştirerek daha güvenilir, asgari düzeyde çalışabilme olanağı sağlar. 

Dassault, bu yılın başlarında EFVS yeteneğini Falcon 8X'e, FalconEye CVS (birleşik görüş sistemi) aracılığıyla 2017 yılında opsiyon olarak eklemişti. Bu özellik Dassault'un kısa alan 2000LXS ve 2000S çift ​​motorlu iş jetleri ve 900LX iş tri-jeti ile de sunuluyor. Dassault, FalconEye'i, 2021'de ilk uçacak ve 2022'de teslimatlara başlayacak olan, son derece geniş gövdeli Falcon 6X jetinde de kullanmayı planlıyor.

Falcon Kamera Sistemi. Uçağın fotoğrafına baktığınızda ön camın altındaki bölümdür.

1- Falcon 8X:

Kokpitteki görüş sistemine aktardığı görüntü ve uçuş aletleri verileri beraber aktarılır.

 2-FalconEye CVS:

FalconEye'ın faydaları sadece IFR yaklaşımlarını kolaylaştırmakla kalmaz, daha da önemlisi pilotların durumsal farkındalığını geliştirir, canlı kamera görüntülerini bir HUD üzerinde veritabanı güdümlü görüntüler ile birleştirir.

Havayolu uçaklarında da benzer sistemler HUD (baş üstü ekran) sayesinde IFR ve VFR uçuş aynı ekranda bulunmaktadır. Fakat görsel iniş olarak kullanılmazlar. Hiç bir havayolu uçağında iniş için sertifikalandırılmamıştır.

Dassault, eşzamanlı olarak ayrı ayrı sentetik, veritabanına dayalı arazi haritalaması ve gelişmiş termal ve düşük ışıklı kamera görüntülerini gösteren ilk HUD (baş üstü ekran) olarak bilinen sistemin de ilk kullanıcısıdır.

Dassault, pilotların “görülmemiş düzeyde güvenlik ve güvenilirlikle kötü görüş şartlarında uçmaları” gerektiğini söylüyor. Dassault ayrıca FalconEye'ın pilotların SVS (sentetik görme sistemi) ve EVS (gelişmiş görme sistemi) görüntüleme alanları arasındaki ayrımı ayarlamasına izin veren ilk HUD olduğunu iddia ediyor. Bu, tüm çalışma koşullarında “uçuş ekibine daha önce hiç görülmemiş bir durumsal farkındalık” sağlıyor. Kötü hava koşullarına bağlı stresi azaltmaktadır.

Rockwell Collins new HGS-3500 Head-Up Guidance System, 100 feet minima değeri için sertifika bekleyen diğer firmadır.

Rockwell Collins new HGS-3500 Head-Up Guidance System

 

Uçaktaki görünüm 

Uçak içi görünüm 

Global 6000 görüş sistemi 

Gulfstream G450- CVS sistem 

Falcon 5X Elbit Systems ClearVision 

Dassault, Falcon 8X'in FalconEye opsiyonunu, pilotların pisti izlemek için doğal vizyona dayanmadan tam bir yaklaşımı ve araziyi uçurabilmesini sağlayan “arazi kabiliyetine EFVS” destekli çift HUD konfigürasyonu ile daha da geliştirmek için çalışıyor. Şirket 2020 yılında onay almayı bekliyor. Önceden, 8X Londra City Havalimanı'nda (dünyanın en kısıtlayıcı hava alanlarından biri) faaliyet göstermek için onay aldı ve Dassault'un Falcon Sphere II elektronik uçuş çantası paketi ve geniş bant iletişimi FalconConnect paketinin uygulamalarına da sahip tek şirkettir. Falcon 8X, 900LX, 2000LXS ve 2000S'in yanı sıra Dassault, Falcon 7X tri-jetinin de üretimi sürmektedir.

Enhanced Flight Vision System - EFVS (Gelişmiş Uçuş Görüş Sistemi), Federal Havacılık Otoritesi (FAA) ve Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA) Geliştirilmiş Uçuş Vizyon Sistemleri (EFVS) düzenlemelerine uygun olarak sağlanmaktadır. EVS II işlemi, gelişmiş kızıl ötesi (IR) sensör işlevselliğine dayanır ve uçak Head Up Display (HUD) ve baş aşağı ekran ile birlikte çalışır. EVS II, hem sabit kanatlı hem de döner kanatlı uçaklarda kurulabilir.

Kaynak:

https://www.dassaultfalcon.com/en/MediaCenter/Newsd/Pages/PR%202018/Falcon-8X-certification-100ft.aspx

Video:

Falcon 8X Enhanced Vision System

 

Rockwell Collins Head-up Guidance (HGS)

 

HUD (baş üstü ekran) çalışma prensibi

  Yorum Ekle

  Yorumlar

 G. Uras
 2 Kasım 2018 Cuma 13:25
Enteresan bilgiler. Sağol hocam.
 Y. Eskinazi
 16 Ekim 2018 Salı 19:58
Gerçekten muhteşem detaylar. Dünyada havacılık nerelere gidiyor. Bizde ucundan tutmaya başladık galiba.
 THK
 16 Ekim 2018 Salı 18:14
Termal kamera ve sentetik görüşü üst üste bindirerek sanal gerçek üstü bir görüş sağlamış. Firma inanılmaz işler yapmış. Boeing ve Airbus ı geçip izin almak.
 Volkan
 16 Ekim 2018 Salı 17:27
Ufkumuzu açacak bir yazı daha. Çok sağol hocam.
 Okan Unv.
 16 Ekim 2018 Salı 16:18
Eğitim programı gibi makale. Hav. öğr. için Airkule kaçınılmaz.
 R. Konukoğlu
 16 Ekim 2018 Salı 13:37
Falcon’u tebrik etmek lazım. Havayollarından önce sertifika almaş büyük başarı. Yazıda çok iyi. Airkuleye tskler.
 P. Ogün
 16 Ekim 2018 Salı 12:06
Falcon ilkleri başarmasının sebebi Askeri havacılık firması Merak ile takipteyiz hocam
 J. Koh
 16 Ekim 2018 Salı 11:18
Thanks v. good
 Görkem
 16 Ekim 2018 Salı 11:14
Seref abim çok güzel yazı, eline sağlık.

Copyright 2015 Airkule
İletişim