Şeref Sezgin
B737MAX SERİSİNDE BÜYÜK PROBLEM

14 Kasım 2018 Çarşamba

Boeing firmasının NG serisi MAX 8-9 da ilk defa denediği sistem LionAir uçağının kaza yapmasına sebep olmuş gibi gözüküyor.

“737 Max Maneuvering Characteristics Augmentation System” nedir?

MAX serisinde yeniden konumlandırılan motorlar ve daha yüksek itiş gücü, yukarı doğru bir yükselme momentine neden oldu. Testlerde Max'in burnu havaya tırmanış gösteriyordu.  Bunun önlemini almak için yeni arayışlara giren şirket mühendisleri yeni akıllı düşünen beyin teknolojisini devreye soktu.

Boeing’in ilk defa kullandığı B737 Max Otomatik Stall-Önleme Sistemi

Boeing firması ilk defa Max serisinde Airbus'a özendi fakat görünen o ki, ciddi aksama var. Sistemin teknik adı, Maneuvering characteristics augmentation system (MCAS) in the 737 Max 8 and Max 9.

Endonezya’da düşen LionAir uçağının pilotları AOA sensör arızası durumundan nasıl çıkılacağının eğitimini almamıştı. Bunun üzerine Boeing bu raporu yayınlayarak, sorumluluktan kurtulmaya çalışıyor. Kaza sonrası FAA’den raporu da almışlar:

FAA'nın 17 Ekim tarihli Boeing 737 ailesi için Uçuş Standardizasyon Kurulu Raporunun en son revizyonu, “MCAS ile ilgili herhangi bir eğitim farkına gerek duymaz” diyor.

Bu arada LionAir kazasının ardından halen kokpit ses kayıt cihazı (CVR) bulunamadı. Pilotların konuşmaları olayı aydınlatacak gibi gözüküyor.

Boeing, 737 Max'i geliştirmek için yola çıktığında mühendisler, tek koridorlu jetin iniş takımlarının, çok daha büyük ve daha fazla yakıt tüketen bir motora uyum sağlamasının bir yolunu bulmak zorundaydılar. Motoru biraz ileride ve yukarıda konumlandıran ve burun iniş takımlarını sekiz inç kadar uzatan Boeing yakıt tüketiminde yüzde 14 oranında bir iyileşme sağladı.

MAX serisinde yeniden konumlandırılan motorlar ve daha yüksek itiş gücü, yukarı doğru bir yükselme momentine neden oldu. Testlerde Max'in burnu havaya tırmanış gösteriyordu. Boeing sessizce yeni bir sistem ekledi. Manevra Karakteristiklerinin Artırılması Sistemi (MCAS), Boeing mühendisleri bu sistemi ilk defa MAX serisi uçaklarda test etmeye başladı.

Şimdi araştırmanın merkezinde bulunan LionAir 610'un kazasıyla yeni bir Boeing 737 Max 8 MCAS sistemi pilottan bağımsız tasarlandı. Aslında bir nevi uçağı koruma sistemi:

1- Pilot girişi olmadan devreye girer.

2-Yük dağılımına göre AOA sensörlerinden aldığı bilgiye göre otomatik çalışır.

3-Uçağın Stol'a girme durumunda pilotun tepkisini almadan, otopilotun devrede olup olmadığına bakmadan Dikey ve Yatay Stabilizerleri devreye sokar.

Boeing, 737 Max , uçağın otomatik stol önleme sisteminin, uçağın burnunu arıza nedeni ile aşırı aşağıya doğru yönlendirdiği bu yeni prosedür pilotların alışık olmadığı bir tepki idi ve olaya hakim olamadılar. Bu da potansiyel olarak, Lion Air Flight 610'un ölümcül kazasına yol açtığı düşünülen dik dalış türüne neden oldu.

Mühendisler, Max serisinde daha ağır CFM Leap-1B motorlarından kaynaklanan farklı ağırlık ve itiş gücünü ele alacak şekilde değiştirdiler. Ancak, MCAS, FAA tarafından yayınlanan acil uçuşa elverişlilik yönergesine göre, uçağı potansiyel olarak kazaya yol açan saldırı sensörleri (AOA) açısındaki hatalı girişler gibi durumlarda bir uçağa zorlayabilir olarak belirtilmiş durumda.

Hatalı verinin açacağı kusurun yatay stabilizatörün tekrarlanan burun aşağı trim komutlarına yol açabileceğini, böylece uçağın kontrol edilebilirliğini tehlikeye soktuğunu ve aşırı burun aşağıya durumuna, bunun da aşırı irtifa kaybına sebep olacağı zaten belirtilmiş raporlarda.

Boeing'in 29 Ekim'de Java Denizi'ne çarpmasıyla ortaya çıkan Lion Air 737 Max 8'in sensörlerden birinden hatalı girdi elde ettiğine yönelik bir çalışma kılavuzu bülteni yayınlamasından bir gün sonra rapor yayınlandı. Boeing bülteni, 737 Max operatörünü, uçakların saldırı açısı (AOA) sensörlerinden gelen yanlış giriş koşullarına yönelik mevcut prosedürleri takip etmeye yöneltmiştir.

Boeing, 737 Max'in uçağında Lion Air kazasında ölen 189 kişinin ailelerine başsağlığı diledi. “Bu olayın tüm yönlerini tam olarak anlamak için her türlü tedbiri alıyoruz, soruşturma ekibi ve ilgili tüm düzenleyici makamlarla yakın bir şekilde çalışıyoruz” dedi.

  Yorum Ekle

  Yorumlar

 Şah pgs
 27 Kasım 2018 Salı 22:07
Gerçeği bu yazıdan dah iyi öğrendik. Teşrkkürler Bizim bildiğimiz ve öğrettiğimiz: Eğer anormal duruma girersen ‘’ disengage automaticks abd fly manuel’’ to save youl life deriz. Bu nasıl muhendislik ya , hani manuel revetsion be
 Emekli K. Plt.
 23 Kasım 2018 Cuma 07:30
Seref bey eline sağlık. Havacılıkla biraz ilgisi olan herkesin anlayabileceği bir yazı. Çok teşekkürler. Kendi egoları ile boğuşan bir takım (Otobüs şöförü)arkadaşlara acıyorum. Yazık bu mesleğe... Haddini bilmek diye bir şey vardı eskiden.
 Engin Aksüt
 17 Kasım 2018 Cumartesi 11:02
Şeref Hocam elinize sağlık. Kazanın oluşmasında büyük etkisi olduğu düşünülen hatalı AOA girdisi ve MCAS sisteminin sadece Oto Pilotun devrede olmadığı zaman aktif olması da Lion Air Kokpit ekibinin bilemediği bir gerçek. Ne kadar ilginçtir ki Boeing, kokpit ekiplerini otomasyon tuzaklarına karşı uyarırken beklenmeyen bir durum karşısında 'Oto Pilot ve oto gazlardan' çıkmalarını önerirken burada karşımıza oto pilotun devrede olmadığı zamanlarda ortaya çıkan ve pilotlar tarafından bilinmeyen yeni bir otomasyon girdisi ile karşı karşıyayız.
 Airbus Strictly teşekkürler
 16 Kasım 2018 Cuma 15:55
Hocam en doğru yanıt sizden geldi. Amaç kazalar olmasın, hızlanan gelişme ivmesi daralmasın. Çok teşekkürler.
 Airbus Strictly
 16 Kasım 2018 Cuma 11:52
Gercekten çok üzücü. Boeing in yıllardır inatla vazgeçmediği tutuculuğunun sonucu bence. Nasıl olsa uçağı satıyorum mantığı ile yıllardır üretim bandını geliştirmeden 737 serilerini üretti ancak Airbus ile rekabet edemeyecek noktaya gelince uçaklara teknolojik upgrade ler yapmaya başladı istemeyerek te olsa. yeni yatırımlar yaptı mecburen ancak Airbus bu tip otomasyonlar konusunda Boeing in 20 yıl önünde olduğu için, Boeing in daha gelişmesi için 20 yıl a ihtiyacı var bence.umarım gelişirken de bu tip can yakıcı sonuçlar meydana gelmez.
 Boeing 737 Max Jet
 16 Kasım 2018 Cuma 09:50
Abd bağımsız Pilotlar Birliği ; Boeing 737 Max Jet Hakkında Endişelerimiz büyük açıklaması yapmış. “Önemli bir bilgi boşluğu var, pilot eğitimleri verilmeden bu sistem denenemezdi' diyor yazıda...
 FLYING
 16 Kasım 2018 Cuma 08:15
Flying dergisinin bugün ki haberine göre; Boeing ; Lion Air ekibinin MCAS sistemi hakkında hiçbir şey bilmediğini doğruladı.
 Kkk
 15 Kasım 2018 Perşembe 23:46
Havacılığın içinde biri olmayan benim gibi biri için güzel bir yazı
 Atlas
 15 Kasım 2018 Perşembe 19:16
Merak içinde okudum. Seref hocam eline sağlık. Takipteyim.
 JOSEF
 15 Kasım 2018 Perşembe 19:02
Çok üzücü bir durum. Biz havayollarının eğitimlerine güvenmemiz lazım diye düşünüyorum. Biz bilet alırken uçak seçemediğimize göre yapacak pek birşey yok.
 Havacı
 15 Kasım 2018 Perşembe 18:26
Saldırı açısı? Hücum açısı olmasın o!
 Airbus Pilot
 15 Kasım 2018 Perşembe 11:42
Valla arkadaş haklı bence , Havacılık ağzı bu olmamalı ! Özendi ne demek ? Ayrıca bunu yazan kaptanım belki airbus pilotu ? Antonov aşığı aynı zamanda tupolev ve embraer uçtu belki ? Adam başka şeye dikkat çekmiş , o istediği zaman kafasını çıkartır zaten merak edilmesin . Her uçak güzeldir biz her kaptanı severiz . Konuşmayı bilmeyenleri dahi ...
 Ozcan ''a
 15 Kasım 2018 Perşembe 11:29
Gel birlikte alalim havayi. Ekip odasinda bi kahve icelim. Belki senin de özendigin 380 le ucma hayalin falan vardir . Arkadaslar var is buluruz sana ;)
 Görev havayollarına düşer
 15 Kasım 2018 Perşembe 09:13
Aldığı uçağın ne olduğunu bilmeyen firmalar var demekki. Lionair gibi. Şirketlerde firmada hatalı. Fakat bu kaza Airbus ta yaşanmazdı. Boeing ciler kabul edin artık.
 Boeing''de uçan arkadaşlar
 15 Kasım 2018 Perşembe 09:08
Hiç bir Max pilotu sistemi tanımıyor... Lion Air soruşturmasına katılan uzmanlar da, sistemle ilgili bilgilere uçakların kullanım kılavuzlarında yer verilmediğinin altını çizdi.
 Thy Özcan
 15 Kasım 2018 Perşembe 08:50
Ha ha.. Thy Captain yazan arkadaşa cevabımdır. Airbus'a özendi derken haklı yazan arkadaş.. A320 -21 de 20 yıldır var olan sistemler. Bence siz biraz kafanızı B737 kokpitinin dışına çıkarın lütfen. Bence temiz hava size daha iyi gelecektir.
 Thy Captain
 14 Kasım 2018 Çarşamba 20:57
Airbus a özendi derken ? Bir havacıya yakışmayan jargonlar bunlar ... Seattle daki fabrikayı gezmenizi öneririm . Gitmişken Space Needle ı da gezin bence Şeref Bey ! Temiz hava iyi gelir ....
 Fly pgs
 14 Kasım 2018 Çarşamba 20:17
B737 max ile Boeing büyük show yapmıştı. Çok üzücü olaylar zinciri yaşanmış bence. Yolculara ve ekipe yazık olmuş. Boeing bu olmadı.
 Pars
 14 Kasım 2018 Çarşamba 17:23
Seref hocam eline sağlık. Pilotlar hayatını kaybedince suçu onlara yüklerler diye düşünmüştüm
 Ö. P. Niyazi
 14 Kasım 2018 Çarşamba 16:54
İlk üretilen model uçaklarda genel problem. İnsanlar üzerinde test ederler. Yeni Dünya düzeni bu olsa gerek.
 And. Ünv. Plt
 14 Kasım 2018 Çarşamba 15:07
Boeing e yakışmadı bu durum. 168 yolcuya yazık oldu.
 Boeing
 14 Kasım 2018 Çarşamba 14:57
Hocam güzel bilgi.

Copyright 2015 Airkule
İletişim